Powrót

Ostatnia część trylogii „Czas nieutracony”, która obejmuje również „Szpital Przemienienia”, będący faktycznym debiutem Lema jako pisarza, oraz tom drugi „Wśród umarłych”. Bohaterem książki, znany z poprzednich tomów lekarz Stefan Trzyniecki, stara się funkcjonować w powojennej rzeczywistości, ale także odtworzyć własny życiorys: przetrwanie w powojennej Polsce wymaga ostrożności, a opowiadanie o swojej przeszłości może stać się zagrożeniem.

„Powrót” przedstawia los ocalonych ludzi, pozbawionych złudzeń, do czego może być zdolny drugi człowiek, ale nadal próbujących się odnaleźć w powojennej rzeczywistości. To książka o zmaganiach pomiędzy pamięcią, koniecznością milczenia i wymogami stalinowskiej cenzury.