RZECZY PRZENOŚNE
Świat “Bajek robotów” i “Cyberiady” pozostaje niemal całkowicie postludzki. Człowiek nie jest tam konstruktorem robotów ani ich panem. Wręcz przeciwnie – pojawia się sporadycznie jako istota legendarna, dziwaczna, często budząca obrzydzenie lub politowanie. Roboty nie są następcami ludzi, lecz samodzielną cywilizacją istniejącą na własnych prawach.
Czy Harari zna dorobek Stanisława Lema? Brak na to jakichkolwiek dowodów. W jego książkach i wywiadach nie pojawia się nazwisko polskiego pisarza. A jednak czytelnik “Cyberiady”, “Summy Technologiae”, czy “Golema XIV”, doświadcza swego rodzaju déjà vu.
„Ogród ciemności i inne opowiadania” pokazuje Lema jako mistrza krótkiej formy i literackiego eksperymentu. Subiektywny wybór dokonany przez Tomasza Lema zestawia teksty młodzieńcze z dojrzałymi, znane z wcześniej niepublikowanymi.
„Atlas Lemologiczny” niewielki, liczący 22 strony, ale treściwy przewodnik, który pomaga uporządkować bogaty dorobek Stanisława Lema.
Żyłem, jak to czasem bywa z Polakiem za granicą, najpierw na szczeblu nadnaturalnie aż wysokim – w super-hiperhotelu franciszko-józefowym w Mariańskich Łaźniach (Marienbad). Plusze czerwone, pseudobaroki, kelnerzy o wyglądzie emerytowanych profesorów uniwersytetu, łazienki jak sale balowe, wanny na lwich nogach, atłasy, kutasy, bar-scena teatralna wśród lasu kolumn, a wśród tego kręcące się znudzone byki dewizowe, które przez jakąś inercję dalej tam z Belgii, Holandii przyjeżdżają, się błotem leczniczym smarować i wody liturgicznie popijać.
Zacznę od tego, że filmu Solaris nie widziałem. Pomiędzy mną a Andriejem Tarkowskim doszło do kontrowersji, bo choć jako człowieka ogromnie go lubię – jest pełen uroku i gdy się spotkaliśmy, mimowolnie pomyślałem o postaciach z Turgieniewa i Czechowa – to po przeczytaniu scenariusza jego autorstwa uznałem, że to niefortunny mariaż. Dlatego lepiej, że filmu nie widziałem. Nie znam żadnego dobrego filmu SF i z tego powodu jestem przeciwny adaptacji moich książek.
Antologia “Intelektronika. Przyjaciel Automateusza i inne utwory”. Stanisław Lem przewidział AI, zanim stało się ono modne.
Stanisław Lem, bezsprzecznie jeden z najwybitniejszych pisarzy XX wieku, jest powszechnie uznawany za najpopularniejszego polskiego autora na świecie. Jego dzieła, przetłumaczone na ponad 50 języków i sprzedane w dziesiątkach milionów egzemplarzy, od ponad 70 lat wpływają na popkulturę, literaturę oraz naukę. Czy rzeczywiście jego twórczość bije popularnością nawet dorobek polskich noblistów? Spróbujmy się (w miarę) obiektywnie przyjrzeć faktom i dowodom na jego międzynarodową sławę.
Pierwsze rysunki Mroza pojawiają się w “Przekroju” w 1949 roku. Szkice do wierszyków dla dzieci Samuiła Marszaka (luźny przekład Janusza Minkiewicza), pozostają dalekie od dojrzałego stylu artysty, celowo naśladującego naiwną i nieporadną stylistykę dziecięcą. Kolejne prace, towarzyszące tekstom Szaniawskiego, pokazują bardziej finezyjny warsztat, chociaż jeszcze widać wyraźnie, że Daniel Mróz poszukuje swojego stylu i formy artystycznej. W latach pięćdziesiątych pojawia się kilka rysunków dla Mroza zgoła nietypowych, prezentujących ujęcia całkiem serio z bokserskiej walki, stanowiących ilustracje do realistycznego opowiadania sportowego.
Daniel Mróz wspaniale łączył wyobraźnię plastyczną z głęboką wrażliwością literacką. Jego ilustracje stanowią wspaniałą symbiozę sztuk wizualnych i literatury. Tworzył w duchu surrealizmu, wnosząc do niego własne, oryginalne podejście. Widzimy w jego pracach nawiązania zarówno do współczesnych malarzy, takich jak Salvador Dali, René Magritte, czy Max Ernst, jak i wpływy prekursorów kierunku, np. Hieronima Boscha i Piotra Bruegla.